Opstijgend vocht zelf behandelen

Wat is opstijgend vocht?

Opstijgend vocht, ook wel capillair opstijgend grondvocht genoemd, is een veelvoorkomend probleem in Belgische woningen — vooral in oudere huizen zonder of met een beschadigde vochtscherm. Het grondwater stijgt via fijne kanaaltjes in het metselwerk omhoog, vergelijkbaar met een spons die water opzuigt. Bij ernstige gevallen is een professionele behandeling van opstijgend vocht vaak de enige duurzame oplossing.

Het resultaat? Natte muren, afbladderende verf, loskomend behang, zoutuitbloeiingen en in het ergste geval schimmelvorming. Het probleem verergert doorgaans in de herfst en winter, wanneer de grondwatertafel hoger staat.

Herken de symptomen

Voordat u begint met een behandeling, moet u zeker weten dat het om opstijgend vocht gaat. Let op deze typische kenmerken:

• Vochtgrens op de muur — Een horizontale lijn tot maximaal 1 à 1,5 meter hoogte
• Zoutuitbloeiingen — Witte, kristalachtige afzettingen op het muuroppervlak
• Afbladderende verf of behang — Vooral aan de onderkant van de muur
• Muffe geur — Een aanhoudende vochtige, onaangename lucht in de kamer
• Donkere vlekken — Vochtplekken die niet verdwijnen, ook niet in de zomer

Tip: Koop een eenvoudige vochtmeter (±€25) om het vochtgehalte objectief te meten. Waarden boven 5% op baksteenmuren wijzen op een vochtprobleem.

Stap-voor-stap zelf aanpakken

Stap 1: Diagnose stellen

Meet het vochtgehalte op verschillende hoogtes van de muur. Bij opstijgend vocht is het vochtpercentage het hoogst onderaan en neemt het geleidelijk af naar boven. Controleer ook of er geen externe oorzaken zijn, zoals een lekkende dakgoot of een verstopt afvoerputje.

Stap 2: Ventilatie verbeteren

Goede ventilatie versnelt het droogproces aanzienlijk. Open bestaande ventilatieroosters, overweeg een mechanisch ventilatiesysteem en zorg dat meubels niet vlak tegen vochtige muren staan.

Stap 3: Beschadigde pleisterlaag verwijderen

Verwijder de aangetaste pleisterlaag tot minimaal 30 cm boven de zichtbare vochtgrens. Dit stelt het metselwerk bloot en bevordert de verdamping. Gebruik een bolster en hamer of een elektrische beitelmachine.

Stap 4: Vochtwerend product aanbrengen

Er bestaan diverse doe-het-zelf producten die u op het ontblote metselwerk kunt aanbrengen. De meest gangbare opties in de bouwmarkt:

• Silicaatcrème (bijv. Rectavit Inject, Aquaplan Muurinjectie) — verkrijgbaar bij Gamma, Hubo en Brico. Dit is het meest gebruikte doe-het-zelf product. U brengt de crème aan in voorgeboorde gaten op de voetlijn van de muur.
• Waterglas (natriumsilicaat) — een goedkoper alternatief dat u op het metselwerk aanbrengt of in boorgaten injecteert. Het is minder duurzaam dan silicaatcrème en vereist vaak meerdere behandelingen.

Volg altijd de instructies van de fabrikant nauwkeurig op. Houd er rekening mee dat professionele producten op basis van silaan/siloxaan gel of siliconenhars aanzienlijk effectiever zijn. Deze producten dringen dieper door in het metselwerk en bieden een langduriger resultaat, maar zijn niet vrij verkrijgbaar voor particulieren.

Stap 5: Herpleisteren en afwerken

Gebruik een speciale renovatiepleister (ook wel saneringpleister). Deze is dampdoorlatend en voorkomt dat eventueel resterend vocht opgesloten raakt. Laat de pleister minimaal 4 weken drogen voordat u schildert.

Beperkingen van een doe-het-zelf aanpak

Eerlijkheid gebiedt te zeggen: een doe-het-zelf behandeling van opstijgend vocht heeft serieuze beperkingen. De producten die in de bouwmarkt verkrijgbaar zijn, bieden doorgaans een tijdelijke oplossing. Ze vertragen het probleem, maar lossen het zelden definitief op. Overweeg daarom altijd de kosten-batenverhouding — bekijk de kostprijs van professionele muurinjectie om een weloverwogen keuze te maken.

• Doe-het-zelf injectieproducten dringen minder diep door dan professionele systemen
• Zonder de juiste diagnose-apparatuur kunt u de oorzaak verkeerd inschatten
• Een foutieve behandeling kan het probleem verergeren (opgesloten vocht)
• U krijgt geen garantie op het resultaat

Wanneer is DIY wél voldoende?

Een doe-het-zelf aanpak kan in bepaalde situaties wél volstaan. In de volgende gevallen heeft u een redelijke kans op een bevredigend resultaat:

• Lichte vochtproblemen — De vochtgrens op de muur blijft onder de 30 cm. Bij hogere vochtgrenzen is het probleem te ernstig voor een oppervlakkige behandeling.
• Dunne muren (maximaal 25 cm) — Bij dunnere muren kan een doe-het-zelf injectieproduct het metselwerk volledig doordringen. Bij dikkere muren bereikt u zelden de kern.
• Tijdelijke maatregel — Als u in afwachting bent van een professionele behandeling, kan een DIY-oplossing de schade beperken en de verdere aantasting vertragen.
• Beperkt tot één muur — Wanneer slechts één muur aangetast is, wijst dit vaak op een lokaal probleem dat eenvoudiger aan te pakken is.

In alle andere gevallen is het verstandiger om meteen een specialist te raadplegen. U vermijdt dan dubbel werk en onnodige kosten.

Wanneer een vakman bellen?

In de volgende situaties raden wij aan om een erkende vochtspecialist in te schakelen:

• De vochtgrens reikt hoger dan 50 cm
• Meerdere muren zijn aangetast
• Er is al schimmelvorming zichtbaar
• Het gaat om een natuurstenen of zeer dikke muur (>30 cm) — hier is vaak een onderkapping nodig
• U wilt een definitieve oplossing met schriftelijke garantie

Een professionele muurinjectie met industriële injectiecrème en gecontroleerde druk garandeert een waterdichte barrière die decennia meegaat. De specialist beschikt bovendien over thermografische camera's en professionele vochtmeters voor een correcte diagnose.

Twijfelt u? Lees onze handleiding voor zelf muren injecteren voor meer technische details.