Opstijgend vocht behandelen

Wat is opstijgend vocht?

Opstijgend vocht, ook wel capillair vocht of opstijgend grondvocht genoemd, is een veelvoorkomend vochtprobleem in Belgische woningen. Het ontstaat wanneer grondwater via de fijne poriën in metselwerk naar boven wordt gezogen door capillaire werking, vergelijkbaar met een spons die water opneemt.

Dit fenomeen doet zich vooral voor in oudere woningen waar de oorspronkelijke vochtscherm (dpc-folie) ontbreekt, beschadigd is of niet meer goed functioneert. Het vocht kan tot 1,5 meter hoogte in de muur stijgen en brengt zouten mee die witte uitbloeiingen (saltpeter) op het muuroppervlak veroorzaken.

Oorzaken van opstijgend vocht

Opstijgend vocht heeft altijd te maken met het ontbreken of falen van een effectieve vochtbarrière tussen de fundering en het metselwerk. De meest voorkomende oorzaken zijn:

• Ontbrekende vochtscherm (dpc): Veel woningen gebouwd voor de jaren 1960 beschikken niet over een ingebouwde vochtbarrière.
• Beschadigde vochtscherm: Door verzakking, trillingen of veroudering kan een bestaande dpc-folie scheuren of verschuiven.
• Hoge grondwaterstand: In gebieden met een hoge watertafel staat het metselwerk voortdurend in contact met vocht.
• Aanaarding tegen de gevel: Wanneer de grond tegen de buitenmuur hoger ligt dan het binnengrondpeil, kan vocht makkelijker opstijgen.
• Poreus metselwerk: Bepaalde baksteentypes en voegmortel zijn poreuzer en transporteren meer vocht.

Hoe herkent u opstijgend vocht?

Het is belangrijk om opstijgend vocht correct te herkennen en niet te verwarren met andere vochtproblemen zoals condensatie of doorslaand vocht. Typische kenmerken van opstijgend vocht zijn:

• Vochtplekken die starten vanaf de vloer en geleidelijk naar boven toe afnemen
• Een duidelijke vochthorizont die meestal niet hoger reikt dan 1 tot 1,5 meter
• Witte, kristalachtige uitbloeiingen (saltpeter) op het muuroppervlak
• Afbladderende verf, loskomend behang of opbollend pleisterwerk
• Een muffe geur, vooral merkbaar in de ochtend
• In ernstige gevallen: zwarte schimmelvlekken aan de onderzijde van muren

Behandelmethoden voor opstijgend vocht

Er bestaan twee beproefde methoden om opstijgend vocht definitief te verhelpen: muurinjectie en onderkapping. Beide technieken creëren een nieuwe vochtbarrière in de muur.

Muurinjectie (chemische barrière)

Bij muurinjectie worden op regelmatige afstanden boorgaten gemaakt in de onderzijde van de muur. Via deze gaten wordt een waterafstotend product (meestal op siliconenbasis) onder druk geïnjecteerd. Het product verspreidt zich door de poriën van het metselwerk en vormt een onzichtbare, waterdichte barrière die voorkomt dat vocht verder opstijgt.

Voordelen van muurinjectie:

• Minimaal invasief en relatief snel uitgevoerd (1-2 dagen voor een doorsnee woning)
• Geen structurele ingreep nodig
• Betaalbaar: gemiddeld €60 tot €120 per lopende meter
• Geschikt voor de meeste muurtypen

Onderkapping (mechanische barrière)

Onderkapping is de meest grondige methode tegen opstijgend vocht. Hierbij wordt de muur in secties doorgezaagd op het niveau van de fundering. In de zaagsnede wordt een fysieke vochtbarrière geplaatst, zoals roestvrij stalen platen, PE-folie of loodplaten. Daarna wordt de naad opnieuw gevuld met mortel.

Voordelen van onderkapping:

• Permanente, 100% waterdichte barrière
• Geen chemische producten nodig
• Onbeperkte levensduur van de vochtscherm
• Ideaal voor zeer dikke of natuurstenen muren

Binnenmuur vs. buitenmuur behandelen

Een veelgestelde vraag is of de injectie het best via de binnenzijde of de buitenzijde van de muur gebeurt. Beide aanpakken hebben specifieke voor- en nadelen, en de keuze hangt af van de situatie ter plaatse.

Injectie via de binnenmuur

In de meeste gevallen wordt de injectie uitgevoerd aan de binnenzijde van de muur. Dit is de standaardaanpak bij bewoonde woningen, omdat het werk volledig binnenshuis kan gebeuren zonder dat de buitengevel geraakt wordt.

• Voordelen: Geen stelling of graafwerken nodig, snellere uitvoering, geen impact op de gevel of het uitzicht van de woning.
• Nadelen: De afwerking aan de binnenzijde (pleisterwerk, verf, behang) moet na de behandeling hersteld worden. U dient het bestaande pleisterwerk tot minstens 50 cm boven de vochthorizont te verwijderen en na het drogen opnieuw aan te brengen met een speciale saneermort.
• Geschikt voor: De meeste rijwoningen, appartementen en situaties waar de buitenzijde moeilijk bereikbaar is (blinde muren, aanpalende woningen).

Injectie via de buitenmuur

Wanneer de binnenzijde niet bereikbaar is, bijvoorbeeld door een vaste kelder of ingebouwde kasten, kan de injectie via de buitenzijde van de gevel plaatsvinden. Dit vereist soms bijkomende voorbereidingen.

• Voordelen: Het interieur blijft onaangeroerd, ideaal bij renovatieprojecten waar de binnenmuren nog niet afgewerkt zijn.
• Nadelen: Bij een gevel die onder het maaiveld ligt, is uitgraven (ontgraven) noodzakelijk om de injectiepunten te bereiken. Dit brengt extra kosten mee voor graafwerken en het herstel van de tuinaanleg of verharding.
• Geschikt voor: Woningen met kelders, historische panden waar het interieur beschermd is, of gevels die gemakkelijk bereikbaar zijn.

Impact op de afwerking

Ongeacht of u langs binnen of buiten behandelt, moet u rekening houden met de afwerking na de injectie. Het bestaande pleisterwerk in de vochtzone is doorgaans verzadigd met zouten en vocht, en moet volledig verwijderd worden. Na een droogperiode van enkele weken tot maanden wordt een nieuwe laag saneerpleister aangebracht, die beter bestand is tegen restzouten. Pas daarna kan u schilderen of behangen. Bij een buitenbehandeling moet eventueel de gevelsteen of voegwerk hersteld worden.

Producten voor opstijgend vocht

Op de markt vindt u zowel professionele injectieproducten als doe-het-zelf oplossingen. Het verschil in effectiviteit is echter aanzienlijk, vooral bij dikkere muren of ernstige vochtproblemen.

Professionele injectieproducten

Erkende vochtbestrijders werken met producten die voldoen aan de BBA/BCCA-certificering. De meest gebruikte actieve stoffen zijn:

• Siliconen-basis (siliconaten): Reageren met de minerale bestanddelen in het metselwerk om een waterafstotende barrière te vormen. Zeer effectief bij bakstenen muren.
• Silaan/siloxaan-combinaties: Dringen diep in het metselwerk door en zijn bijzonder geschikt voor dikke muren (meer dan 30 cm). Ze bieden een uitstekende langetermijnwerking.
• Micro-emulsies: Nieuwe generatie producten met een zeer lage viscositeit, waardoor ze zich beter verspreiden in dicht metselwerk en natuursteen.

Professionele producten worden onder druk geïnjecteerd met gespecialiseerde apparatuur, wat zorgt voor een volledige doordringing van de muur. Dit is het grote verschil met handmatig aangebrachte producten.

DIY-producten

In bouwmarkten zoals Gamma, Hubo en Brico vindt u doe-het-zelf injectieproducten van merken als Rectavit en Aquaplan. Deze worden geleverd als kant-en-klare cartridges die u met een standaard kitpistool in voorgeboorde gaten aanbrengt.

Hoewel deze producten op dezelfde chemische principes gebaseerd zijn, is de concentratie lager en wordt het product zonder druk aangebracht. Bij dunne muren (minder dan 20 cm) en lichte vochtproblemen kan dit volstaan, maar bij dikkere muren is de doordringing onvoldoende.

DIY versus professionele behandeling

Onze aanbeveling: laat bij twijfel altijd eerst een professionele vochtmeting uitvoeren. Lees ook onze gids om opstijgend vocht zelf te behandelen of onze stap-voor-stap handleiding voor zelf muren injecteren. Op basis van de muurdikte, het vochtgehalte en het type metselwerk kan een specialist adviseren of een DIY-aanpak volstaat of dat een professionele behandeling noodzakelijk is.

Premies en subsidies voor vochtbestrijding

Wie opstijgend vocht laat behandelen door een erkende aannemer, kan in aanmerking komen voor financiële ondersteuning van de overheid. In Vlaanderen is de belangrijkste tegemoetkoming de Vlaamse verbouwpremie.

De verbouwpremie voor vochtbehandeling dekt tot 50% van het factuurbedrag, met een maximum van €5.000. Om in aanmerking te komen, moet uw woning aan de volgende voorwaarden voldoen:

• De woning is ouder dan 15 jaar op het moment van de aanvraag.
• De werken worden uitgevoerd door een erkende aannemer met de juiste registratie.
• U dient de aanvraag in binnen 24 maanden na de factuurdatum.
• Het kadastraal inkomen van de woning valt binnen de gestelde grenzen.

In Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bestaan vergelijkbare premies, zij het onder andere voorwaarden en benamingen. Informeer steeds bij uw gemeente of gewest naar de actuele regelgeving.

Ontdek alle premies voor vochtbestrijding en bereken hoeveel u kunt besparen op uw vochtbehandeling.

Verzekering en opstijgend vocht

Een veelgestelde vraag is of uw woonverzekering (brandverzekering) de kosten van een vochtbehandeling dekt. Het korte antwoord: in de meeste gevallen niet.

Opstijgend vocht wordt door verzekeraars beschouwd als een gebrek aan onderhoud of een structureel probleem van de woning, niet als een plotse of onvoorziene schade. Uw brandverzekering dekt doorgaans enkel waterschade die het gevolg is van een lekkage (bv. een gesprongen leiding), een overstroming of een storm.

Er zijn echter uitzonderingen:

• Als de vochtschade het directe gevolg is van een gedekt schadegeval (bv. een overstroming die de fundering heeft aangetast), kan de behandeling mogelijks worden vergoed.
• Sommige omniumverzekeringen voor woningen bieden een uitgebreidere dekking die ook geleidelijke vochtschade omvat. Controleer uw polis of vraag uw makelaar om verduidelijking.
• Bij een recent aangekochte woning met verborgen gebreken kan de verkoper aansprakelijk worden gesteld, wat een andere weg is om de kosten te recupereren.

Tip: Laat bij vochtproblemen altijd een professioneel vochtonderzoek uitvoeren en bewaar het rapport. Dit document is essentieel om de oorzaak van het vochtprobleem te documenteren, zowel voor een eventuele verzekeringsclaim als voor een geschil met een verkoper of aannemer.

Prijsindicatie voor opstijgend vocht behandelen

De kosten voor het behandelen van opstijgend vocht variëren naargelang de gekozen methode, de muurdikte en de totale lengte van de te behandelen muren:

Bij Vochtmuren.be ontvangt u altijd een gratis diagnose en vrijblijvende offerte op maat. Zo weet u vooraf exact wat de behandeling zal kosten.

Wanneer heeft u een professional nodig?

Hoewel sommige symptomen van opstijgend vocht cosmetisch kunnen worden aangepakt, is het essentieel om de oorzaak professioneel te laten behandelen. Doe-het-zelf oplossingen zoals het aanbrengen van waterdichte verf of het plaatsen van voorzetwanden behandelen enkel de symptomen en kunnen het probleem zelfs verergeren door het vocht op te sluiten.

Schakel een erkende vochtspecialist in wanneer:

• U vochtplekken ziet die steeds terugkeren ondanks het schilderen of behangen
• Er witte zoutuitbloeiingen verschijnen op uw muren
• Pleisterwerk afbrokkelt aan de onderkant van binnenmuren
• U een aanhoudende muffe geur ruikt in bepaalde kamers
• U schimmelvorming opmerkt aan de voet van muren